11 Contoh Tembang Macapat Lan Paugerane yang Baik dan Benar
Pada artikel ini akan dijelaskan tentang paugeran apa saja yang ada di dalam tembang macapat. Jadi simak artikel ini baik-baik, ya!
8. Tembang Durma
Tembang ini asalnya dari kata darma atau weweh yang memiliki makna dermawan dan senang melakukan sedekah.
Tembang durma memiliki watak nepsu (nafsu), kemarahan dan murka.
Contoh
Dipun sami ambanting ing badanira
nyudha dhahar lan guling
darapon sudaa
nepsu kang ngambra-ambra
rerema ing tyasireki
dadya sabarang, karyanira lestari
Paugeran Tembang Durma
Tembang durma memiliki paugeran sebagai berikut.
Guru Gatra
Jumlah gatra yang dimiliki tembang durma sebanyak tujuh.
Guru Lagu
Gatra 1 = a
Gatra 2 = i
Gatra 3 = a
Gatra 4 = a
Gatra 5 = i
Gatra 6 = a
Gatra 7 = a
Guru Wilangan
Gatra 1 = 12 kata
Gatra 2 = 7 kata
Gatra 3 = 6 kata
Gatra 4 = 7 kata
Gatra 5 = 8 kata
Gatra 6 = 5 kata
Gatra 7 = 7 kata
9. Tembang Pangkur
Nama yang disematkan pada tembang ini diambil dari kata mungkur yang artinya menjauhi.
Tembang pangkur yang memiliki watak sereng (kasar), greget (semangat), dan tegas adalah gambaran tentang usaha manusia dalam menyingkirkan nafsu dan angkara murka yang menyeruak di hati setiap manusia.
Contoh
Mangkya darajating praja
kawuryan wus sunya ruri
rurah pangrehing ukara
karana tanpa palupi
atilar silastuti
sujana sarjana kelu
kalulun kalatidha
tidhem tandhaning dumadi
ardayengrat dene karoban rubeda
(Serat Kalatida)
Paugeran Tembang Pangkur
Tembang pangkur memiliki paugeran sebagai berikut.
Guru Gatra
Jumlah gatra yang dimiliki tembang pangkur sebanyak tujuh
Guru Lagu
Gatra 1 = a
Gatra 2 = u
Gatra 3 = i
Gatra 4 = a
Gatra 5 = u
Gatra 6 = a
Gatra 7 = i
Guru Wilangan
Gatra 1 = 8 kata
Gatra 2 = 11 kata
Gatra 3 = 8 kata
Gatra 4 = 7 kata
Gatra 5 = 12 kata
Gatra 6 = 8 kata
Gatra 7 = 8 kata
10. Tembang Megatruh
Jika diartikan ke dalam bahasa Jawa, nama megatruh berasal dari kata megat roh yang maknanya keluarnya roh manusia.
Tembang megatruh memiliki watak nglara (sakit), susah, sedih, dan perasaan sakit hati yang sangat mendalam.
Contoh
Sigra milir kang gèthèk sinangga bajul
kawan dasa kang njagèni
ing ngarsa miwah ing pungkur
tanapi ing kanan kéring
kang gèthèk lampahnya alon
(Babad Tanah Jawi)
Paugeran Tembang Megatruh
Tembang megatruh memiliki paugeran sebagai berikut.
Guru Gatra
Tembang megatruh memiliki jumlah gatra sebanyak lima
Guru Lagu
Gatra 1 = u
Gatra 2 = i
Gatra 3 = u
Gatra 4 = i
Gatra 5 = o
Guru Wilangan
Gatra 1 = 12 kata
Gatra 2 =8 kata
Gatra 3 = 8 kata
Gatra 4 = 8 kata
Gatra 5 = 8 kata
11. Tembang Pocung
Dalam bahasa Jawa, penamaan tembang ini diambli dari kata ‘pocong’ yang artinya telah dibungkus atau dikafani.
Makna tembang ini adalah prosesi yang ditempuh setelah terpisahnya roh manusia dari jasad untuk menjalani kehidupan selanjutnya.
Contoh
Den budiya kapriye ing becikipun
aja nganti pisah
kumpule kaya nomeki
anom kumpul tuwa kumpul kang prayoga
(Serat Wulang Reh)
Paugeran di dalam Tembang Pocung
Paugeran di dalam tembang pucung adalah sebagai berikut.
Guru Gatra
Tembang pucung memiliki jumlah gatra sebanyak empat
Guru Lagu
Gatra 1 = u
Gatra 2 = a
Gatra 3 = i
Gatra 4 = a
Guru Wilangan
Gatra 1 = 12 kata
Gatra 2 = 6 kata
Gatra 3 = 8 kata
Gatra 4 = 12 kata
Demikianlah contoh tembang macapat lan paugerane. Semoga artikel ini dapat lebih membuatmu memahami tembang macapat.
Halaman:
