Advertisement
Source : davidadinugroho.files.wordpress.com

11 Contoh Tembang Macapat Lan Paugerane yang Baik dan Benar

Pada artikel ini akan dijelaskan tentang paugeran apa saja yang ada di dalam tembang macapat. Jadi simak artikel ini baik-baik, ya!

1 Desember 2025 Zuly Kristanto

8. Tembang Durma

Tembang ini asalnya dari kata darma atau weweh yang memiliki makna dermawan dan senang melakukan sedekah. 

Tembang durma memiliki watak nepsu (nafsu), kemarahan dan murka.

Contoh

Dipun sami ambanting ing badanira

nyudha dhahar lan guling

darapon sudaa

nepsu kang ngambra-ambra

rerema ing tyasireki

dadya sabarang, karyanira lestari

Paugeran Tembang Durma

Tembang durma memiliki paugeran sebagai berikut.

Guru Gatra

Jumlah gatra yang dimiliki tembang durma sebanyak tujuh.

Guru Lagu

Gatra 1 = a

Gatra 2 = i

Gatra 3 = a

Gatra 4 = a

Gatra 5 = i

Gatra 6 = a

Gatra 7 = a

Guru Wilangan

Gatra 1 = 12 kata

Gatra 2 = 7 kata

Gatra 3 = 6 kata

Gatra 4 = 7 kata

Gatra 5 = 8 kata

Gatra 6 = 5 kata

Gatra 7 = 7 kata

9. Tembang Pangkur

Nama yang disematkan pada tembang ini diambil dari kata mungkur yang artinya menjauhi.

Tembang pangkur yang memiliki watak sereng (kasar), greget (semangat), dan tegas adalah gambaran tentang usaha manusia dalam menyingkirkan nafsu dan angkara murka yang menyeruak di hati setiap manusia.

Contoh

Mangkya darajating praja

kawuryan wus sunya ruri

rurah pangrehing ukara

karana tanpa palupi

atilar silastuti

sujana sarjana kelu

kalulun kalatidha

tidhem tandhaning dumadi

ardayengrat dene karoban rubeda

(Serat Kalatida)

Paugeran Tembang Pangkur

Tembang pangkur memiliki paugeran sebagai berikut.

Guru Gatra

Jumlah gatra yang dimiliki tembang pangkur sebanyak tujuh

Guru Lagu

Gatra 1 = a

Gatra 2 = u

Gatra 3 = i

Gatra 4 = a

Gatra 5 = u

Gatra 6 = a

Gatra 7 = i

Guru Wilangan

Gatra 1 = 8 kata

Gatra 2 = 11 kata

Gatra 3 = 8 kata

Gatra 4 = 7 kata

Gatra 5 = 12 kata

Gatra 6 = 8 kata

Gatra 7 = 8 kata

10. Tembang Megatruh

Jika diartikan ke dalam bahasa Jawa, nama megatruh berasal dari kata megat roh yang maknanya keluarnya roh manusia.

Tembang megatruh memiliki watak nglara (sakit), susah, sedih, dan perasaan sakit hati yang sangat mendalam.

Contoh

Sigra milir kang gèthèk sinangga bajul

kawan dasa kang njagèni

ing ngarsa miwah ing pungkur

tanapi ing kanan kéring

kang gèthèk lampahnya alon

(Babad Tanah Jawi)

Paugeran Tembang Megatruh

Tembang megatruh memiliki paugeran sebagai berikut.

Guru Gatra

Tembang megatruh memiliki jumlah gatra sebanyak lima

Guru Lagu

Gatra 1 =  u

Gatra 2 = i

Gatra 3 =  u

Gatra 4 =  i

Gatra 5 =  o

Guru Wilangan

Gatra 1 = 12 kata

Gatra 2 =8 kata

Gatra 3 = 8 kata

Gatra 4 = 8 kata

Gatra 5 = 8 kata

11. Tembang Pocung

Dalam bahasa Jawa, penamaan tembang ini diambli dari kata ‘pocong’ yang artinya telah dibungkus atau dikafani.

Makna tembang ini adalah prosesi yang ditempuh setelah terpisahnya roh manusia dari jasad untuk menjalani kehidupan selanjutnya.

Contoh

Den budiya kapriye ing becikipun

aja nganti pisah

kumpule kaya nomeki

anom kumpul tuwa kumpul kang prayoga

(Serat Wulang Reh)

Paugeran di dalam Tembang Pocung

Paugeran di dalam tembang pucung adalah sebagai berikut.

Guru Gatra

Tembang pucung memiliki jumlah gatra sebanyak empat

Guru Lagu

Gatra 1 = u

Gatra 2 = a

Gatra 3 = i

Gatra 4 = a

Guru Wilangan

Gatra 1 = 12 kata

Gatra 2 = 6 kata

Gatra 3 = 8 kata

Gatra 4 = 12 kata

Demikianlah contoh tembang macapat lan paugerane. Semoga artikel ini dapat lebih membuatmu memahami tembang macapat.


Halaman:

Advertisement